Over een paar dagen is er weer sprake van een ware volksverhuizing: de meivakantie staat voor de deur. Velen trekken er dan voor het eerst na een lange en koude winter weer op uit. Wordt het Duitsland? Een reisje naar Engeland? Of toch maar weer Frankrijk? Als de geschiedenis anders was gelopen, waren trips naar la douce France gewoon vakanties in eigen land geweest. Vandaag op de kop af precies tweehonderd jaar geleden werd immers één van de Noordelijke departementen van het Franse Rijk gevormd: Bouches-du-Rhin (Monden van de Rijn).
Nederland als onderdeel van het Franse Rijk.
Lamme Lowieke en Napoléon
De vorming van dit departement luidde in feite het einde in van het koninkrijk Holland in. Enkele maanden later zou het koninkrijk Holland (met Lamme Lowieke, de broer van Napoléon aan het hoofd) in zijn geheel worden geannexeerd en onderdeel gaan uitmaken van het Empire Français.
Een wel heel overdreven manier om op vakantie te gaan in je eigen land!
Knutseldepartement
Bouches-du-Rhin was een knutseldepartement dat de geschiedenis geen eer aan deed. Het bestond immers uit aan elkaar geplakte departementen van het koninkrijk Holland. Het ‘Hollandse’ departement Brabant werd samengevoegd met het ‘Hollandse’ departement Gelderland. Het Franse keizerrijk bepaalde dat de Waal als rivier de staatsgrens zou vormen. Hierdoor werd ook een deel van het departement Maasland aan het nieuwe departement Bouches-du-Rhin toegevoegd. Het Land van Heusden en het Land van Altena behoorden vanaf dat moment bij Bouches-du-Rhin.
Bois-le-Duc
Natuurlijk was de hoofdstad van het nieuwe departement een stad met naam: Bois-le-Duc! Het departement was opgedeeld in drie arrondissementen (’s-Hertogenbosch, Eindhoven en Nijmegen) en 21 kantons (Asten, Boxmeer, Boxtel, Druten, Eindhoven, Gemert, Grave, Helmond, ‘s-Hertogenbosch, Heusden, Hilvarenbeek, Nijmegen, Oirschot, Oisterwijk, Oss, Ravenstein, Sint-Oedenrode, Tilburg, Waalwijk, Wijchen en Zaltbommel). Het nieuwe departement – onder leiding van prefect Nicolas Frémin de Beaumont – bestond tot 29 maart 1814. Napoléon was voor de eerste keer afgetreden en het Soeverein Vorstendom der Verenigde Nederlanden (later: het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden) was een feit. Bouches-du-Rhin werd verdeeld tussen de nieuwe provincies Noord-Brabant en Gelderland.
Een prefect zoals Nicolas Frémin de Beaumont zag er ongeveer zo uit.
Andere departementen
De Fransen creëerden naast Bouches-du-Rhin nog andere departementen in de Nederlanden:
- Département Bouches-de-l’Escaut (Monden van de Schelde)
- Département Bouches-de-la-Meuse (Monden van de Maas)
- Departement Bouches-de-l’Yssel (Monden van de IJssel)
- Département Deux-Nèthes (Twee Neten)
- Département Ems-Occidental (Wester-Eems)
- Département Escaut (Schelde)
- Département Frise (Friesland)
- Département Meuse-Inférieure (Beneden-Maas)
- Département Roer (Roer)
- Département Yssel-Supérieur (Boven-IJssel)
- Département Zuyderzée (Zuiderzee)
Enthousiast op reis in eigen land
Passen we de ‘Wat-als-geschiedenismethode’ toe, dan zou je jezelf kunnen afvragen welke departementsnummers aan deze departementen zouden hebben gehangen als we nog steeds onderdeel van Frankrijk zouden uitmaken. Ik vraag me ook af of je als Noordelijk Frans staatsburger ook zo enthousiast in eigen land op reis zou zijn gegaan. Leuke vraag, waarop het antwoord niet te geven valt.
